De Body Mass Index is de bekendste maat voor een gezond gewicht: één getal dat zegt of je te licht, gezond, te zwaar of obees bent. Voor de meeste mensen is het een nuttig eerste signaal, maar voor sporters met veel spiermassa, ouderen en mensen met veel buikvet bij een normaal gewicht zit de BMI er regelmatig naast. In dit artikel bereken je je BMI, zie je in een tabel wat een gezond gewicht is voor jouw lengte, en lees je wanneer je beter naar je buikomvang en vetpercentage kijkt.
De formule
BMI = gewicht (kg) / (lengte (m) x lengte (m))
Voorbeeld: 78 kilo en 1,75 meter. 1,75 x 1,75 = 3,06. 78 / 3,06 = 25,5. Weeg jezelf ’s ochtends nuchter op een goede weegschaal (zie jezelf wegen) en meet je lengte zonder schoenen.
BMI-categorieën voor volwassenen
| BMI | Categorie | Gezondheidsrisico |
|---|---|---|
| lager dan 18,5 | Ondergewicht | Verhoogd (tekorten, botontkalking, verminderde weerstand) |
| 18,5-24,9 | Gezond gewicht | Laag |
| 25-29,9 | Overgewicht | Verhoogd, zeker in combinatie met een grote buikomvang |
| 30-34,9 | Obesitas klasse 1 | Hoog |
| 35-39,9 | Obesitas klasse 2 | Zeer hoog |
| 40 of hoger | Obesitas klasse 3 | Extreem hoog |
Voor mensen met een Zuid-Aziatische, Chinese of Afro-Caribische achtergrond liggen de grenzen lager (overgewicht vanaf 23, obesitas vanaf 27,5), omdat zij bij een lagere BMI al meer buikvet en een hoger risico op diabetes hebben. Voor 70-plussers geldt juist een iets ruimere marge: een BMI van 22 tot 28 is op die leeftijd het gunstigst.
Tabel: gezond gewicht per lengte
Het gewicht dat hoort bij een BMI van 18,5 tot 24,9.
| Lengte | Gezond gewicht | BMI 25 (grens overgewicht) | BMI 30 (grens obesitas) |
|---|---|---|---|
| 1,55 m | 44-60 kg | 60 kg | 72 kg |
| 1,60 m | 47-64 kg | 64 kg | 77 kg |
| 1,65 m | 50-68 kg | 68 kg | 82 kg |
| 1,70 m | 53-72 kg | 72 kg | 87 kg |
| 1,75 m | 57-76 kg | 77 kg | 92 kg |
| 1,80 m | 60-81 kg | 81 kg | 97 kg |
| 1,85 m | 63-85 kg | 86 kg | 103 kg |
| 1,90 m | 67-90 kg | 90 kg | 108 kg |
| 1,95 m | 70-95 kg | 95 kg | 114 kg |
Waarom BMI niet alles zegt
BMI maakt geen onderscheid tussen vet en spier, en kijkt niet waar het vet zit. Daardoor klopt hij in drie situaties vaak niet:
- Gespierde mensen. Een krachtsporter van 1,80 meter en 90 kilo met 12% vet heeft een BMI van 27,8 en dus officieel overgewicht, terwijl hij kerngezond is. Voor sporters is BMI daarom vrijwel nutteloos.
- ‘Dunne dikke’ mensen. Iemand met een BMI van 23, weinig spiermassa en veel buikvet heeft een hoger risico op diabetes en hart- en vaatziekten dan de BMI suggereert. Dit komt veel voor bij mensen die niet sporten en bij ouderen.
- Ouderen. Met de leeftijd verlies je spiermassa en krimp je iets, waardoor de BMI stabiel kan blijven terwijl het vetpercentage stijgt.
Ook zegt BMI niets over je conditie, bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker, die samen veel meer bepalen dan het gewicht alleen.
Betere aanvullingen op BMI
Buikomvang. De meest praktische aanvulling: vet rond de organen is het gevaarlijkst, en dat zie je aan je middel. Een buikomvang boven de 88 cm (vrouwen) of 102 cm (mannen) betekent een sterk verhoogd risico, ongeacht de BMI. Een nog eenvoudiger maat: je buikomvang hoort minder dan de helft van je lengte te zijn. Lees hoe je meet bij buikomvang meten.
Vetpercentage. Zegt direct hoeveel van je gewicht vet is en hoeveel spier. Een slimme weegschaal geeft een indicatie, een DEXA-scan de precieze waarde. Gezonde waarden en meetmethoden vind je bij vetpercentage.
Conditie en bloedwaarden. Een normale bloeddruk, een lage rusthartslag en goede cholesterol- en suikerwaarden wegen zwaarder dan een paar punten BMI; zie bloeddruk en rusthartslag.
Wat te doen met je BMI?
- Onder 18,5: werk aan gezond aankomen met voldoende calorieën en krachttraining; zie aankomen en bulken. Bij onbedoeld gewichtsverlies ga je naar de huisarts.
- 18,5 tot 25: prima. Richt je op conditie, kracht en buikomvang in plaats van op de weegschaal.
- 25 tot 30: meet je buikomvang. Is die verhoogd of heb je een hoge bloeddruk, dan loont 5 tot 10% gewichtsverlies al enorm; zie calorietekort berekenen en eetschema om af te vallen.
- Boven 30: een gestructureerde aanpak met voeding en beweging, bij voorkeur met begeleiding van huisarts of diëtist. Ook hier levert 5 tot 10% gewichtsverlies de grootste gezondheidswinst.
Bij afvallen is de combinatie van een matig calorietekort, veel eiwit en krachttraining de beste manier om vet te verliezen en spier te behouden; zie oefeningen en hoeveel eiwit per dag.
Veelgestelde vragen over BMI
Wat is een goede BMI voor een vrouw of man?
Voor beide geldt 18,5 tot 24,9 als gezond. Vrouwen hebben van nature een hoger vetpercentage bij dezelfde BMI; daarom is het vetpercentage als aanvulling nuttiger dan een andere BMI-grens.
Klopt BMI voor kinderen?
Niet met deze tabel. Voor kinderen en jongeren tot 18 jaar gelden aparte grenzen per leeftijd en geslacht; de jeugdarts of huisarts gebruikt groeicurven.
Ik sport veel en heb een BMI van 27, moet ik afvallen?
Waarschijnlijk niet. Meet je buikomvang en vetpercentage; zijn die normaal, dan is je hoge BMI spiermassa.
Hoeveel moet ik afvallen voor een gezonde BMI?
Kijk in de tabel bij jouw lengte naar het gewicht bij BMI 25. Belangrijker: elke 5% gewichtsverlies verbetert je bloeddruk en bloedsuiker al duidelijk, ook als je nog niet onder de 25 zit.
Conclusie
BMI is een snel en bruikbaar eerste signaal: gezond tussen de 18,5 en 25, overgewicht vanaf 25 en obesitas vanaf 30. Hij overschat het risico bij gespierde mensen en onderschat het bij mensen met weinig spier en veel buikvet. Combineer je BMI daarom altijd met je buikomvang en eventueel je vetpercentage, en kijk vooral naar je conditie en bloeddruk. Lees verder bij buikomvang meten en vetpercentage; het overzicht staat bij Gezondheid.