Eiwit is de bouwstof van je spieren, maar ook van je botten, huid, hormonen en afweer. Hoeveel je er per dag van nodig hebt, hangt af van je gewicht, je doel en hoe actief je bent. De officiële aanbeveling van 0,8 gram per kilo lichaamsgewicht is het minimum om geen tekort te krijgen; wie traint, wil afvallen of ouder wordt, heeft aanzienlijk meer nodig. In dit artikel bereken je je eiwitbehoefte, zie je in een tabel hoeveel dat per gewicht is, en lees je hoe je het verdeelt over de dag en uit welke bronnen je het haalt.
Eiwitbehoefte per doel
| Doel | Eiwit per kilo lichaamsgewicht | Toelichting |
|---|---|---|
| Niet-sporter, gezond gewicht | 0,8-1,2 g | Minimum om tekorten te voorkomen |
| Recreatief sporten (1-3x per week) | 1,2-1,6 g | Herstel en behoud van spiermassa |
| Spieropbouw / krachttraining | 1,6-2,2 g | Optimaal voor spiergroei; meer heeft geen extra effect |
| Afvallen met behoud van spiermassa | 1,8-2,4 g | Hoger door het calorietekort; verzadigt bovendien sterk |
| Duursport | 1,4-1,8 g | Herstel en behoud van spiermassa bij veel trainingsuren |
| 65 jaar en ouder | 1,2-1,5 g | Ouderen benutten eiwit minder efficiënt |
| Vegetariër / veganist (sportend) | 1,8-2,2 g | Plantaardig eiwit wordt iets minder goed benut |
Reken met je huidige lichaamsgewicht. Heb je fors overgewicht, gebruik dan je streefgewicht of het gewicht bij een gezonde BMI als basis.
Tabel: hoeveel gram eiwit per dag bij jouw gewicht
| Lichaamsgewicht | Niet-sporter (1,0 g) | Sporter (1,6 g) | Spieropbouw (2,0 g) | Afvallen (2,2 g) |
|---|---|---|---|---|
| 55 kg | 55 g | 88 g | 110 g | 121 g |
| 65 kg | 65 g | 104 g | 130 g | 143 g |
| 75 kg | 75 g | 120 g | 150 g | 165 g |
| 85 kg | 85 g | 136 g | 170 g | 187 g |
| 95 kg | 95 g | 152 g | 190 g | 209 g |
Een vrouw van 65 kilo die drie keer per week krachttraint en wil afvallen, mikt dus op 130 tot 145 gram per dag; een man van 85 kilo die spiermassa wil opbouwen op 135 tot 170 gram.
Verdeel je eiwit over de dag
Je lichaam benut eiwit het best in porties van 25 tot 40 gram, drie tot vijf keer per dag verdeeld. Een ontbijt met 5 gram en een diner met 80 gram is minder effectief dan vier maaltijden van 35 gram. Praktisch:
- Ontbijt: 25-40 g, bijvoorbeeld Griekse yoghurt met noten of een omelet; zie eiwitrijk ontbijt.
- Lunch: 30-45 g, zoals een kipsalade of tonijnwrap; zie eiwitrijke lunch.
- Diner: 40-50 g, met 150 tot 200 gram kip, vis of tofu; zie eiwitrijk diner.
- Snacks: 10-25 g, kwark, eieren of een shake; zie eiwitrijke snacks.
Eiwit vlak voor het slapen (bijvoorbeeld kwark, rijk aan caseïne) ondersteunt het herstel tijdens de nacht. Het ‘anabole venster’ direct na de training is ruimer dan vroeger gedacht; een eiwitrijke maaltijd binnen twee uur voor of na de training is voldoende.
De beste eiwitbronnen
Dierlijke bronnen leveren een compleet aminozuurprofiel en veel leucine per portie: kip, kalkoen, mager rund, vis, eieren, kwark, Griekse yoghurt, hüttenkäse en whey. Plantaardige bronnen zoals linzen, bonen, kikkererwten, tofu, tempeh, edamame en noten zijn gezond en vezelrijk maar bevatten per 100 gram minder eiwit en soms een onvolledig aminozuurprofiel; combineer bijvoorbeeld peulvruchten met granen of gebruik soja. Een uitgebreide tabel met eiwit per 100 gram staat bij de eiwitrijke recepten. Eiwitpoeder is een praktische aanvulling als je met gewone voeding niet aan je dagelijkse doel komt; welke soort bij je past, lees je bij whey, isolaat, caseïne of plantaardig.
Is te veel eiwit schadelijk?
Voor gezonde volwassenen niet. Innames tot 3 gram per kilo lichaamsgewicht zijn in onderzoek veilig gebleken voor de nieren, botten en lever. Boven de 2,2 gram per kilo levert extra eiwit alleen geen extra spiergroei meer op en verdringt het andere voedingsstoffen; het is dus vooral onnodig. Mensen met een bestaande nieraandoening moeten hun eiwitinname wel met een arts afstemmen. Drink voldoende water, zeker bij een hoge inname, en haal eiwit bij voorkeur uit gevarieerde bronnen in plaats van alleen uit poeder.
Signalen dat je te weinig eiwit eet
Moeilijk herstellen na training, spierverlies tijdens het afvallen, snel honger na een maaltijd, broze nagels en haaruitval, vaker ziek en een trage wondgenezing kunnen wijzen op een te lage eiwitinname. Houd twee dagen bij wat je eet; de meeste mensen die niet bewust op eiwit letten, zitten rond de 60 tot 80 gram per dag, ruim onder wat een sporter nodig heeft.
Veelgestelde vragen over eiwitbehoefte
Hoeveel eiwit kan mijn lichaam per maaltijd opnemen?
Alles wat je eet wordt opgenomen, maar voor spieropbouw benut je lichaam per maaltijd ongeveer 25 tot 40 gram optimaal. Grotere porties zijn niet ‘verspild’, maar verdelen werkt beter.
Heb ik eiwitpoeder nodig om aan mijn behoefte te komen?
Niet per se. Met kip, vis, eieren en zuivel bij elke maaltijd haal je 150 gram per dag uit gewoon eten. Een shake is handig als het niet lukt; de beste keuzes staan in de koopgids eiwitpoeder.
Is plantaardig eiwit net zo goed?
Bijna, mits je bronnen combineert en iets meer neemt (1,8 tot 2,2 gram per kilo). Soja, tempeh en een erwt-rijstblend komen het dichtst bij dierlijk eiwit.
Moet ik ook op rustdagen veel eiwit eten?
Ja. Spierherstel en -opbouw gaan 24 tot 48 uur door na een training; houd je eiwit elke dag gelijk.
Hoeveel eiwit per dag om af te vallen?
1,8 tot 2,4 gram per kilo lichaamsgewicht. Het beschermt je spieren tijdens het calorietekort en verzadigt sterker dan koolhydraten en vet; zie ook calorietekort berekenen.
Conclusie
Sporters hebben 1,6 tot 2,2 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag nodig, mensen die afvallen iets meer en niet-sporters minimaal 0,8 tot 1,2 gram. Verdeel het over drie tot vijf maaltijden van 25 tot 40 gram, haal het uit gevarieerde bronnen en gebruik eiwitpoeder alleen als aanvulling. Meer eiwit dan 2,2 gram per kilo is veilig, maar niet nuttig. Praktische maaltijden vind je bij de eiwitrijke recepten en het complete overzicht bij Voeding.